Kontynuujemy serie wywiadów pokazujących jak polsko-słowackie pogranicze staje się bezpieczniejsze, bardziej odporne na klęski żywiołowe i lepiej przystosowane do zmian klimatu.
W 2026 roku zaprezentujemy efekty kilkunastu transgranicznych projektów, zrealizowanych dzięki wsparciu Funduszy Europejskich w ramach Programu Interreg Polska – Słowacja 2021 – 2027.
Z wywiadów dowiecie się m.in. jaki wpływ na codzienne życie mieszkańców i turystów mają wspólne polsko-słowackie inicjatywy realizowane ponad granicami.
Rozmawiamy zarówno z partnerami projektów jak i ich końcowymi odbiorcami.
Wywiady realizujemy w ramach hasła: Bezpieczniejsze polsko-słowackie Pogranicze dla Wszystkich!
Aktualne wywiady przeprowadziły Jana Repeľová i Lucia Mačupová z Regionalnego Punktu Kontaktowego Programu w Preszowskim Kraju Samorządowym.
W pierwszej części wywiadu udział wzięli przedstawiciele partnerów projektu, z kolei w drugiej części rozmowę przeprowadzono z mieszkańcami pogranicza, którzy skorzystali z efektów projektu.
I część: odpowiada dyrektor SÚC PSK: Marcel Horváth
Panie Dyrektorze, czy mógłby Pan krótko się przedstawić i opisać swoją rolę w transgranicznym projekcie „Modernizacja połączenia drogowego Pienińskich Parków Narodowych – etap 4”?
W tym projekcie pełniliśmy rolę partnera projektu. Należy zaznaczyć, że ważniejszą rolę w projekcie odgrywa Partner Wiodący – w tym przypadku koledzy z Nowego Targu. Należą im się z naszej strony podziękowania za to, że tak dobrze wywiązali się z tego zadania, a wdrożenie projektu przebiegło bez większych problemów. Współpracujemy już od ponad 16 lat i zrealizowaliśmy wspólnie pięć dużych projektów drogowych. Obecnie realizujemy kolejny, co jasno dowodzi, że nasze partnerstwo jest długofalowe i oparte na wysokiej jakości.
Jak zrodził się pomysł na ten projekt? Kto zainicjował współpracę transgraniczną?
Jak sama nazwa wskazuje, jest to już czwarty etap modernizacji dróg w Pieninach. Po ogłoszeniu naboru wniosków spotkaliśmy się, rozłożyliśmy mapę i szukaliśmy odcinków dróg, które wymagają modernizacji i jednocześnie spełniają warunki konkursu. Nad nazwą projektu nie dyskutowaliśmy długo. Chcieliśmy zachować etapowość, aby było jasne, że to nie jest nasz pierwszy projekt i że w sposób synergiczny, komplementarny i ciągły pracujemy nad modernizacją dróg w Pieninach.
Dlaczego zdecydowali się Państwo na udział akurat w Programie Interreg Polska–Słowacja 2021–2027?
W ramach tego Programu realizowaliśmy projekty z naszym partnerem w każdym okresie programowania. Program Interreg Polska – Słowacja to doskonałe narzędzie rozwoju pogranicza, dlatego wraz z partnerami staramy się z niego korzystać. W ramach Programu Interreg Polska – Słowacja udało nam się wspólnie zainwestować ok. 45 mln €, zmodernizowaliśmy około 160 km dróg, zabezpieczyliśmy osuwiska, przebudowaliśmy mosty, a co najważniejsze – poznaliśmy wspaniałych ludzi po obu stronach granicy. Śmiem twierdzić, że Interreg nie jest już dla nas tylko narzędziem do modernizacji dróg, ale także platformą, dzięki której w naszych organizacjach dochodzi do wymiany doświadczeń zawodowych i rodzą się wieloletnie przyjaźnie.
Dlaczego ważne jest wspólne rozwiązywanie problemów modernizacji infrastruktury drogowej po obu stronach granicy?
Modernizacja dróg w regionie Pienin przyczynia się do rozwoju turystyki. Region ten jest chętnie odwiedzany przez turystów zarówno po stronie słowackiej, jak i polskiej. Dobra jakość infrastruktury transportowej jest więc kluczowa. Walory przyrodnicze i turystyczne regionu – Niedzica, Czerwony Kláštor, Trzy Korony… przyciągają turystów nawet z odległych zakątków, dlatego chcemy tworzyć warunki do rozwoju turystyki i ruchu turystycznego po obu stronach granicy.
Które momenty projektu najlepiej pokazały, że region może funkcjonować jako jedna przestrzeń bez granic?
Pieniny rozciągają się zarówno na terytorium Polski, jak i Słowacji, a dzieli je jedynie umowna linia graniczna. Poprzez zrealizowaną infrastrukturę chcemy pokazać odwiedzającym i turystom, że na pograniczu nie ma już różnic. Potrafimy współpracować i komunikować się z polskimi partnerami, potrafimy też rzetelnie pracować nad modernizacją dróg. Chcemy osiągnąć taki stan, aby w tym regionie istniała wysokiej jakości infrastruktura drogowa, dzięki której mieszkaniec czy turysta nie będzie musiał się zastanawiać, czy znajduje się po słowackiej, czy po polskiej stronie granicy.
Która faza projektu była najtrudniejsza i dlaczego?
Najtrudniejszą fazą był z pewnością etap oceny i zatwierdzania projektu. Ponieważ zainteresowanie Programem Interreg Polska – Słowacja jest ogromne, coraz więcej wnioskodawców ubiega się o środki z tego programu. Staraliśmy się wraz z naszym partnerem przekuć nasze doświadczenie w przygotowaniu i realizacji projektów transgranicznych w jak najwyższą jakość wniosku. W tym miejscu musimy się pochwalić – nasz projekt został najwyżej oceniony przez ekspertów i zajął pierwsze miejsce na liście projektów zatwierdzonych do dofinansowania. To również świadczy o wysokiej jakości naszego partnerstwa.
Które działania uważa Pan za najważniejsze z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego?
W ramach odcinka przebiegającego przez miejscowość Kamienka udało nam się wdrożyć rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo ruchu drogowego. Poprawiliśmy bezpieczeństwo w rejonie przystanków autobusowych oraz w najmniej widocznych miejscach w gminie poprzez modernizację przejść dla pieszych. Przejścia te zostały wyposażone w błyskające punktowe elementy odblaskowe (tzw. kocie oczka), które mają ostrzegać kierowców i skłaniać ich do zachowania szczególnej ostrożności. Wymieniono krawężniki i zmodernizowano chodnik dla pieszych. Działania te znacznie podniosły poziom bezpieczeństwa na drodze.
Po zakończeniu prac budowlanych u obu partnerów projektu zamontowano urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego i wykonano oznakowanie poziome. Co udało się osiągnąć dzięki montażowi tych elementów bezpieczeństwa oraz modernizacji przejścia dla pieszych w miejscowości Kamienka?
Odcinek drogi prowadzący przez Kamienkę to w zasadzie taka niepisana brama wejściowa w Pieniny. Natężenie ruchu na tej drodze II klasy jest dość wysokie, zwłaszcza ze względu na turystów przybywających w ten region. Zmodernizowana droga o dobrej nawierzchni kusi kierowców do rozwijania większych prędkości, dlatego chcieliśmy wdrożyć jak najlepsze środki ochrony dla najmniej chronionych uczestników ruchu drogowego. Poprzez budowę chodnika wzdłuż drogi, modernizację otoczenia przystanków autobusowych oraz unowocześnienie i podświetlenie przejść dla pieszych udało nam się zapewnić wyraźny wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego.
W jaki sposób projekt uwzględnia kwestie ochrony przyrody i adaptacji do ekstremalnych zjawisk pogodowych?
Przebudowa drogi II/543 zapewni lepszą płynność ruchu drogowego, co bezpośrednio przełoży się na zmniejszenie energochłonności transportu i ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko. Zaproponowane rozwiązania techniczne nie prowadzą do nasilenia niekorzystnych skutków obecnych i prognozowanych, przyszłych warunków klimatycznych. Projektowane rozwiązanie poprawi jakość infrastruktury drogowej, co ma mieć pozytywny wpływ na uwarunkowania klimatyczne.
Gdyby miał Pan wybrać jedną, najważniejszą zmianę, jaką przyniosła modernizacja drogi w Kamience, co by to było? Z czego w ramach zrealizowanego projektu jest Pan najbardziej dumny, co chciałby Pan wyróżnić jako główny rezultat?
Najważniejszą zmianą jest to, że udało się kompleksowo zmodernizować drogę w samej miejscowości Kamienka. Nie mówimy tu o jakimś wyrywkowym, nieprzemyślanym odcinku. Droga II/543 prowadzi w Pieniny i staramy się modernizować ją całościowo. Odcinki przed i za Kamienką zostały zmodernizowane już we wcześniejszych naborach Programu Interreg. Dlatego cieszy nas, że ponownie udało nam się odnieść sukces i zrealizować kolejny fragment połączenia drogowego z Polską.
Jak dzięki modernizacji zmieniło się bezpieczeństwo kierowców, pieszych i turystów?
Bezpieczeństwo mieszkańców żyjących w gminie, ale także turystów, zmieniło się w sposób diametralny. Na ten wzrost bezpieczeństwa składają się: nowy chodnik, zmodernizowane przejścia dla pieszych oraz montaż aktywnych elementów ostrzegawczych. Podsumowując, realizacja projektu podniosła ogólny poziom bezpieczeństwa ruchu drogowego w Kamience.
Proszę opisać, jak przebiegała komunikacja z partnerem podczas realizacji projektu. Czy podczas wdrażania projektu nauczyli się Państwo czegoś nowego od swojego polskiego partnera?
Jak już wspomniałem, z naszym partnerem współpracujemy od ponad 16 lat i udało nam się z sukcesem zrealizować wiele projektów. Naszą komunikację – zarówno na etapie przygotowania, jak i w trakcie samej realizacji projektu – uważam za bezproblemową. Już od dawna nie potrzebujemy tłumacza, by znaleźć wspólny język przy wdrażaniu naszych wspólnych przedsięwzięć.
Choć nasza współpraca trwa już wiele lat, wciąż pojawiają się nowe aspekty i wiedza, którymi jako partnerzy możemy się wymieniać i uczyć od siebie nawzajem. Między innymi dlatego Interreg jest tak wspaniałym i ważnym dla nas programem.
Realizacja projektu to nie tylko budynki czy wyposażenie, to także relacje. Czy spotykają się Państwo z polskim partnerem również po zakończeniu projektu? Przy jakiej okazji spotkali się Państwo ostatnio?
Poza samym projektem spotykamy się przy okazji różnych międzynarodowych szkoleń i konferencji. Ostatni raz widzieliśmy się miesiąc lub dwa temu, kiedy jadąc do Krakowa, przejeżdżaliśmy przez Nowy Targ. Z „niewinnego” telefonu z informacją, że przejeżdżamy przez ich miasto, zrobiła się godzinna kawa u naszych kolegów drogówców z Nowego Targu, podczas której zaczęliśmy już przygotowania do nowego okresu programowania Interreg.
Czy Samorządowy Kraj Preszowski (PSK) planuje kontynuować projekty Interreg również w kolejnym okresie?
Zdecydowanie tak! Dla nas ten program jest niezwykle ważnym źródłem finansowania modernizacji dróg, ale także przebudowy mostów czy stabilizacji osuwisk. Mamy na koncie wiele zrealizowanych projektów. Mamy dobrych partnerów i byłoby szkodą nie wykorzystać tego doświadczenia przy kolejnych przedsięwzięciach. Ponadto stan infrastruktury drogowej na pograniczu wciąż wymaga nowych inwestycji. Pogranicze ma ogromny potencjał turystyczny, a do tego, by turystyka i usługi mogły się rozwijać, potrzebujemy dobrej jakości infrastruktury i dostępności komunikacyjnej w regionach przygranicznych.
I część: Odpowiada dyrektor Powiatowego Zarząd Dróg w Nowym Targu: Tomasz Filar
Które momenty projektu najlepiej pokazały, że region może funkcjonować jako jedna przestrzeń bez granic?
Najlepiej pokazała to sama realizacja wspólnej inwestycji po obu stronach granicy. Po stronie polskiej modernizowaliśmy odcinki dróg powiatowych nr 1638K i 1679K Sromowce Wyżne, natomiast po stronie słowackiej prace objęły drogę II/543 w miejscowości Kamienka. Choć formalnie są to dwa kraje i dwie administracje, w praktyce mieszkańcy, turyści i kierowcy traktują ten obszar jako jedną przestrzeń komunikacyjną.
Dla mnie szczególnie ważne było to, że wspólnie z partnerem słowackim patrzyliśmy na projekt nie tylko przez pryzmat własnego odcinka drogi, ale jako na element większej całości — połączenia, które służy całemu pograniczu. Wspólne planowanie, koordynacja działań i dążenie do poprawy bezpieczeństwa pokazały, że granica nie musi dzielić, ale może łączyć i mobilizować do współpracy.
Które działania uważają Państwo za najważniejsze z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego?
Z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego za najważniejsze uważam te działania, które bezpośrednio poprawiły warunki poruszania się wszystkich użytkowników drogi. Mam tu na myśli przede wszystkim modernizację nawierzchni, uporządkowanie poboczy i zjazdów, wykonanie chodników oraz ścieżek rowerowych, a także poprawę odwodnienia.
Bardzo istotne było również wykonanie oznakowania poziomego i zastosowanie urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Szczególne znaczenie mają rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo pieszych, w tym modernizacja przejść dla pieszych, gdzie zastosowano dodatkowe elementy ostrzegawcze. Takie działania sprawiają, że droga jest bardziej czytelna, a uczestnicy ruchu mogą szybciej reagować na sytuacje na drodze.
Jak dzięki modernizacji zmieniło się bezpieczeństwo kierowców, pieszych i turystów?
Dzięki modernizacji bezpieczeństwo kierowców, pieszych i turystów wyraźnie się poprawiło. Kierowcy korzystają z lepszej nawierzchni, bardziej uporządkowanej infrastruktury i czytelnego oznakowania, co przekłada się na większy komfort jazdy oraz mniejsze ryzyko niebezpiecznych zdarzeń.
Dla pieszych i turystów szczególnie ważne są chodniki, ścieżki rowerowe oraz bezpieczniejsze przejścia dla pieszych. W regionie takim jak Pieniny, gdzie ruch turystyczny jest duży, takie elementy mają ogromne znaczenie. Modernizacja sprawiła, że infrastruktura stała się bardziej przyjazna zarówno dla mieszkańców korzystających z niej codziennie, jak i dla osób odwiedzających nasz region.
Realizacja projektu to nie tylko budynki czy wyposażenie, lecz także relacje. Czy spotykają się Państwo z polskim partnerem również po zakończeniu projektu? Przy jakiej okazji spotkali się Państwo ostatnio?
Zdecydowanie tak. Realizacja tego projektu pokazała, że inwestycje infrastrukturalne są bardzo ważne, ale równie istotne są relacje, które powstają między partnerami. Współpraca z partnerem słowackim opierała się na stałym kontakcie, wymianie informacji i wspólnym rozwiązywaniu pojawiających się kwestii.
Takie relacje nie kończą się wraz z zakończeniem robót budowlanych czy danego projektu. Spotykamy się przy okazji podsumowań projektu, działań promocyjnych oraz rozmów dotyczących kolejnych możliwości współpracy. Ostatnie spotkania były okazją do omówienia efektów zrealizowanej inwestycji, wymiany doświadczeń i rozmowy o tym, jak dalej rozwijać współpracę transgraniczną.
Czy Powiatowy Zarząd Dróg planuje kontynuować projekty Interreg również w kolejnym okresie?
Z mojego punktu widzenia kontynuacja projektów Interreg jest bardzo potrzebna. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że współpraca transgraniczna przynosi konkretne efekty, które są widoczne dla mieszkańców i turystów. Dzięki takim projektom możemy poprawiać infrastrukturę, zwiększać bezpieczeństwo i wzmacniać dostępność komunikacyjną całego pogranicza.
Uważam, że projekt Modernizacji Połączenia Drogowego Pienińskich Parków Narodowych jest dobrym przykładem skutecznej współpracy. Pokazuje, że wspólne działania mają sens i warto je kontynuować. W kolejnych latach widzę duży potencjał dla dalszych projektów Interreg, szczególnie w obszarze infrastruktury drogowej, turystyki, bezpieczeństwa oraz rozwoju zrównoważonej mobilności na pograniczu polsko-słowackim.
II część: odpowiadają ostateczni użytkownicy – mieszkańcy miejscowości Kamienka: A: inż. Juraj Jedinák, B: Peter Bittner
Czy mogliby się Państwo krótko przedstawić i powiedzieć nam, czym zajmują się Państwo w życiu codziennym?
A: Nazywam się Juraj Jedinák i jestem wójtem gminy Kamienka już czwartą kadencję. Poza pracą poświęcam się głównie rodzinie oraz moim pasjom – siatkówce, tańcowi ludowemu i turystyce.
B: Nazywam się Peter Bittner, lubię grać w siatkówkę, zimą biegam na nartach, a latem uprawiam turystykę pieszą.
Jak ta nowa infrastruktura wpłynęła na Państwa codzienne życie? Czy teraz jest szybciej, bezpieczniej lub po prostu łatwiej odwiedzić znajomych po drugiej stronie granicy?
A (inż. Juraj Jedinák): Remont drogi przyniósł duże korzyści, głównie ze względu na bezpieczeństwo, ponieważ jest to główna trasa w kierunku Polski i wiele osób jeździ tam na zakupy.
B (Peter Bittner): Przyspieszyło to ruch w obu kierunkach.
Czy dzięki takim inwestycjom mają Państwo poczucie, że granica między Polską a Słowacją staje się już tylko linią na mapie?
A (inż. Juraj Jedinák): Tak, dokładnie tak jest. W Polsce drogi również są wyremontowane, więc bezpieczeństwo ruchu jest zapewnione.
B (Peter Bittner): Osobiście podróżuję do Polski bardzo rzadko, ale słyszę od znajomych, że ruch odbywa się płynnie i szybko.
Czy jeżdżą Państwo teraz częściej na drugą stronę granicy? Co Państwa tam ostatnio zachwyciło?
A (inż. Juraj Jedinák): Standardowo, regularnie jeżdżę z rodziną na zakupy do Nowego Targu, a służbowo na spotkania z Tomaszem Hamerskim (starostą nowotarskim). Zachwyca mnie dynamika i styl budowania dróg po polskiej stronie, zwłaszcza odcinek Kraków-Zakopane.
B (Peter Bittner): Tak jak wspominałem, podróżuję niewiele, więc nie potrafię się bliżej wypowiedzieć na ten temat.
Co przyniósł remont tego odcinka mieszkańcom gminy? Czy obecny stan techniczno-budowlany nawierzchni na tej ruchliwej trasie w kierunku Polski jest korzyścią dla kierowców?
A (inż. Juraj Jedinák): Jest to ogromna korzyść dla kierowców, dla bezpieczeństwa ruchu, a zwłaszcza dla pieszych w naszej gminie, którzy mają teraz do dyspozycji nowe chodniki oraz trzy nowe przejścia dla pieszych z sygnalizacją świetlną, uruchamianą w momencie, gdy pieszy wchodzi na jezdnię.
B (Peter Bittner): To jest nie do porównania ze stanem, w jakim ta droga była wcześniej. Po zimie była pełna wybojów i dziura na dziurze – i tak co roku. Czas pokaże, jaka będzie jakość po tej rekonstrukcji.
Jak oceniają Państwo zmiany, które nastąpiły po modernizacji drogi, chodnika i przejścia dla pieszych? Czy widzą Państwo wpływ tej inwestycji na obszar bezpieczeństwa?
A (inż. Juraj Jedinák): To wielka rzecz dla bezpieczeństwa pieszych, dotyczy to zwłaszcza nowych przejść dla pieszych.
B (Peter Bittner): Dla mnie najważniejsze są te bezpieczne przejścia dla pieszych, ponieważ nie jeżdżę samochodem.