Dnia 18 sierpnia 2026 roku w sali widowiskowej Domu Kultury w Świdniku (Svidník) odbyła się konferencja otwierająca projekt „Dziedzictwo dla wszystkich”, którego partnerem wiodącym jest Zespół Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie (PL), a partnerem po stronie słowackiej Podduklianske osvetové stredisko we Świdniku. W konferencji uczestniczyli przedstawiciele współpracujących organizacji, stowarzyszeń oraz osoby prywatne z pogranicza polsko-słowackiego, zaangażowane w działalność na rzecz tradycyjnej kultury ludowej, turystyki i ochrony przyrody.
Celem konferencji było zaprezentowanie opinii publicznej głównych założeń projektu, jego działań oraz ukazanie korzyści wynikających z Programu Interreg Polska – Słowacja 2021–2027 dla całego polsko-słowackiego pogranicza.
Działania Podduklianskiego osvetovego strediska we Świdniku
Działania inwestycyjne Podduklianskiego osvetovego strediska we Świdniku przedstawił dyrektor POS, pan Miroslav Štoffa. Budynek POS przejdzie kompleksową rekonstrukcję: wymienione zostaną okna, wyremontowana zostanie elewacja budynku, zmieni się układ przestrzenny pomieszczeń na I i II piętrze, podniesiony zostanie standard higieniczny sali tanecznej i muzycznej, a także powstaną warunki do utworzenia centrum tradycyjnej kultury ludowej. Infrastruktura astronomiczna w zamiejscowej placówce astronomicznej w Roztokach (Roztoky) zostanie rozbudowana poprzez wzniesienie kopuły i montaż teleskopu. Z pracami rekonstrukcyjnymi bezpośrednio wiąże się realizacja działań miękkich – warsztatów, których w trakcie trwania projektu odbędzie się 27, z łączną planowaną liczbą około 800 uczestników. Podczas konferencji pani Mária Pajzinková zaprezentowała tematykę poszczególnych warsztatów oraz ich znaczenie z punktu widzenia zachowania i prezentacji tradycyjnej kultury ludowej.
Działania Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie
Działalność partnera wiodącego – Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie – przedstawił pan Wojciech Miętka, który przybliżył historię i współczesne funkcjonowanie organizacji, obszar jej działania, a także realizowane projekty i inicjatywy. Elementem prezentacji było również przedstawienie terenu przygranicznego pod kątem jego potencjału kulturowego i przyrodniczego, charakteru krajobrazu oraz bogatej bioróżnorodności. Potencjał regionu przygranicznego tkwi przede wszystkim w jego wyjątkowym dziedzictwie naturalnym i kulturowym. Jego ochrona, efektywne wykorzystanie oraz zachowanie zasad zrównoważonego rozwoju stanowią istotne wyzwanie dla organizacji działających w obszarze kultury i turystyki. Główną aktywność Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie zaprezentowała pani Anna Marczyńska. Jest to utworzenie Mobilnego Centrum Turystyki z zasilaniem solarnym (MCT) wraz z wyposażeniem multimedialnym i infrastrukturą towarzyszącą, na którą składają się wiaty fotowoltaiczne ze stacją ładowania, rowery z okularami VR, gry terenowe oraz przygraniczny serwis turystyczny. Powstanie MCT przyczyni się do zapewnienia wspólnej ochrony i rozwoju dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, a także do jego efektywnego i zrównoważonego wykorzystania w celu podniesienia atrakcyjności pogranicza. Dzięki tej innowacyjnej inicjatywie w ramach realizacji projektu stworzone zostaną warunki do prezentacji, zachowania i promocji lokalnej kultury.
Prezentacja Programu Interreg PL-SK 2021–2027
Główne obszary i korzyści płynące z programu współpracy transgranicznej Interreg Polska – Słowacja 2021–2027 zaprezentował kierownik wydziału zarządzania projektami Kraju Samorządowego w Preszowie (Prešovský samosprávny kraj), dr nauk prawnych Ján Kocák. W swoim wystąpieniu podkreślił, że program Interreg ma kluczowe znaczenie dla regionu przygranicznego, ponieważ łączy lokalne społeczności, finansuje wspólne projekty rozwojowe oraz przyczynia się do zmniejszania różnic gospodarczych i społecznych między regionami. Wspiera przy tym wspólną prezentację historii, tradycji i folkloru, a także budowę infrastruktury turystycznej po obu stronach granicy. W ramach programu Interreg finansowane są również projekty ukierunkowane na ochronę środowiska, ekologię, zrównoważoną energię czy wzmacnianie bezpieczeństwa na obszarach przygranicznych. Istotną korzyścią z programu jest także wsparcie rozwoju infrastruktury transportowej i poprawa mobilności transgranicznej między poszczególnymi regionami.
Dyskusja panelowa
W dyskusji panelowej, którą prowadziła pani Aneta Jarecka, zaprezentowano działania projektowe realizowane w ramach poprzednich naborów oraz przykłady udanych przedsięwzięć. Zrealizowane projekty i ich korzyści dla mieszkańców polsko-słowackiego pogranicza przedstawili: pani Małgorzata Walaszczyk-Faryj, wieloletnia dyrektor ośrodka kultury w Dukli, pan Michał Szope, dyrektor Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Dukli, oraz pani Marcela Ivančová, burmistrz miasta Świdnik.
Działania realizowane na terenach przygranicznych w ramach współpracy transgranicznej przynoszą znaczące korzyści dla rozwoju gospodarki, kultury i infrastruktury odnośnych regionów. Dzięki nim obszary przygraniczne stopniowo przekształcają się z odległych peryferii w ważne centra współpracy i integracji.
Poniżej relacja zdjęciowa z wydarzenia
