Publikacja „Amissa Mundi” (Świat utracony) to wyjątkowy album i kompendium wiedzy, będące owocem współpracy badawczej Muzeum Rzemiosła w Krośnie oraz Šarišskiego Muzeum w Bardejovie. Publikacja zabiera czytelnika w sentymentalną, a zarazem naukową podróż przez polsko-słowackie pogranicze, dokumentując to, co w krajobrazie kulturowym pogranicza najcenniejsze i najbardziej ulotne.
Co znajdziesz w tej publikacji?
Lektura tego obszernego opracowania pozwala na głębokie zrozumienie specyfiki regionu położonego między Krosnem a Bardejowem. Czytelnik odkryje w niej:
- inwentaryzację ginącej architektury: szczegółowe opisy i dokumentację fotograficzną tradycyjnego budownictwa ludowego, w tym drewnianych budynków oraz detali architektonicznych, które bezpowrotnie znikają z mapy regionu;
- analizę krajobrazu kulturowego: publikacja ukazuje, jak historia, migracje i tradycyjne formy gospodarowania ukształtowały unikatową przestrzeń Beskidu Niskiego (po stronie polskiej) oraz Górnego Szarysza (po stronie słowackiej);
- archiwalne materiały i mapy: bogaty materiał ilustracyjny, w tym zestawienia dawnych map z obecnym stanem terenu, co pozwala prześledzić procesy zmian zachodzących na przestrzeni dziesięcioleci.
- opis dziedzictwa duchowego i materialnego: autorzy poświęcają wiele miejsca nie tylko budynkom, ale także przydrożnym krzyżom, kapliczkom i miejscom pamięci, które stanowią o tożsamości mieszkańców pogranicza.
Dlaczego warto sięgnąć po tę lekturę?
- to szansa, by zobaczyć na zdjęciach i rysunkach obiekty, które ze względu na swój stan techniczny mogą wkrótce przestać istnieć;
- łączy w sobie rzetelność naukową z przystępną formą albumową, co czyni ją atrakcyjną zarówno dla historyków i etnografów, jak i dla pasjonatów turystyki kulturowej;
- stanowi doskonały przewodnik po „miejscach nieoczywistych”, zachęcając do zejścia z głównych szlaków i odkrywania ukrytych skarbów architektury i natury;
- pokazuje, że mimo granic państwowych, tradycja budowlana i sposób życia po obu stronach Karpat przez wieki pozostawały sobie bliskie i wzajemnie na siebie oddziaływały.
„Amissa Mundi” to nie tylko książka o przeszłości – to ważny głos w dyskusji o przyszłości ochrony dziedzictwa i tożsamości lokalnej polsko-słowackiego pogranicza. Publikacja została wydana w ramach projektu „Muzeum – moja przestrzeń czasu” współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Interreg Polska–Słowacja 2021–2027