W dniach 13–16 lipca 2026 r. odbyła się wizyta studyjna na pograniczu włosko-słoweńskim, zorganizowana przez Euroregion Kapracki w ramach projektu „Nauka na rzecz Transgranicznych Obszarów Funkcjonalnych”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Interreg Polska – Słowacja 2021–2027. Projekt realizowany jest wspólnie przez: Euroregion Karpacki, Gminę Jedlicze oraz Miasto Medzilaborce.
Celem wizyty było poznanie dobrych praktyk w zakresie współpracy transgranicznej, powiązania nauki z praktyką oraz wykorzystania wspólnych zasobów pogranicza w działaniach rozwojowych. Szczególnie istotne było poznanie doświadczeń włosko-słoweńskiego pogranicza, które będą mogły zostać wykorzystane przy tworzeniu i testowaniu systemu Carpathia Scientific Cooperation Net oraz w dalszym rozwoju Transgranicznych Obszarów Funkcjonalnych TOF Beskid Niski i TOF Kremenaros. Zgodnie z założeniami projektu wizyta w Gorizii miała służyć wymianie wiedzy, poznaniu dobrych praktyk współpracy naukowo-instytucjonalnej oraz weryfikacji efektów takiej współpracy w praktyce.
Wizyta rozpoczęła się 13 lipca w Gorizii, gdzie uczestnicy odwiedzili DAG – Digital Art Gallery, poznając przykład wykorzystania nowoczesnych technologii i sztuki cyfrowej w kształtowaniu oferty kulturalnej pogranicza.
Kolejne punkty programu koncentrowały się na poznaniu doświadczeń Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej EGTC GO oraz wypracowanych na pograniczu włosko-słoweńskim mechanizmów współpracy transgranicznej. Podczas spotkań, prezentacji i dyskusji w Gorizii uczestnicy zapoznali się m.in. z realizowanymi projektami transgranicznymi, rozwiązaniami w zakresie współpracy instytucjonalnej i terytorialnej, a także przykładami współdziałania administracji publicznej ze środowiskiem naukowym i badawczym.
Ważną częścią programu było również poznawanie konkretnych projektów i ich rezultatów w terenie. Uczestnicy odwiedzili Svetą Gorę, gdzie zaprezentowano projekt WALK 2 SPIRIT, wykorzystujący wspólne dziedzictwo i potencjał pogranicza do rozwoju zrównoważonej turystyki kulturowej i religijnej.
Kolejnym przykładem praktycznego wykorzystania współpracy transgranicznej był projekt ZAFA25. W Farra d’Isonzo uczestnicy odwiedzili odnowione planetarium, a w Nova Vas / Miren zapoznali się z radioteleskopem i inicjatywami związanymi z popularyzacją astronomii i nauki.
Program wizyty obejmował także poznanie projektu ARS SINE FINIBUS w San Floriano del Collio, pokazującego możliwości łączenia współpracy transgranicznej ze sztuką, krajobrazem oraz wykorzystaniem materiałów ekologicznych.
W Kojsko na obszarze Brda uczestnicy poznali natomiast doświadczenia projektu KONFIN, w którym współpraca ponad granicami opiera się na wykorzystaniu lokalnego potencjału, w tym turystyki, gastronomii, kultury i dziedzictwa.
Wizyta pozwoliła również poznać inne miejsca i rozwiązania ważne z punktu widzenia rozwoju pogranicza. Uczestnicy odwiedzili m.in. elektrownię wodną Doblar, Kanal ob Soči, a także Solkan, gdzie zapoznali się z wykorzystaniem terenów nad rzeką Soča oraz infrastruktury i tras rowerowych. Program obejmował również wizytę na wzgórzu Sabotin, stanowiącym ważny element wspólnego dziedzictwa historycznego i przyrodniczego pogranicza. Uczestnicy odwiedzili znajdujące się tam muzeum oraz jaskinie, poznając historię tego obszaru i sposób wykorzystania jego potencjału w rozwoju transgranicznej oferty turystycznej.
Wizyta studyjna była okazją nie tylko do poznania zrealizowanych przedsięwzięć, ale przede wszystkim do bezpośredniej wymiany doświadczeń z podmiotami, które od lat rozwijają współpracę ponad granicami. Zaprezentowane rozwiązania pokazały, jak nauka, administracja publiczna, turystyka, kultura, dziedzictwo i lokalne zasoby mogą być łączone w ramach wspólnego planowania rozwoju obszaru transgranicznego.
Doświadczenia zdobyte podczas wizyty zostaną wykorzystane w kolejnych działaniach projektu, w szczególności w pracach nad Carpathia Scientific Cooperation Net – systemem mającym stworzyć trwałe mechanizmy współpracy pomiędzy sektorem naukowo-badawczym a instytucjami i interesariuszami odpowiedzialnymi za rozwój polsko-słowackiego pogranicza.
Wizyta została zrealizowana w ramach projektu „Nauka na rzecz Transgranicznych Obszarów Funkcjonalnych / Veda pre cezhraničné funkčné oblasti””, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Interreg Polska – Słowacja 2021–2027.
Relacja zdjęciowa z wizyty studyjnej:
